Badania in statu nascendi w czasie epidemii SARS-Cov-2: Refleksje na podstawie doświadczeń z badań w ramach projektu badawczego „Interdyscyplinarna i komparatystyczna diagnoza problemów wtórnych wyłaniających się w postawach i zachowaniach współczesnej młodzieży w konsekwencji pandemii koronawirusa Covid-19, w perspektywie indywidualnej i wspólnotowej”

Autorzy

Jacek Kurzępa
Uniwersytet Zielonogórski
https://orcid.org/0000-0003-4202-5508

Słowa kluczowe:

badania in statu nascendi, trajektoria od ryzyka poprzez lęk do zaufania, pasaż obszarów badawczych, uczeń, nauczyciel, rodzice ucznia, rodzina, protokół etyczny badań, pandemia, koronawirus

Streszczenie

Książka „Badania in statu nascendi w czasie epidemii SARS-Cov-2”  jest zapisem dylematów badawczych związanych z realizacją projektu badawczego dedykowanego poszukiwaniu odpowiedzi na pytania, co pandemia zrobiła z uczniami, ich zachowaniami i postawami wobec instytucji szkoły, samych nauczycieli i co też się działo w ich domach w czasie zdalnego nauczania. Zwrot „Co z nami zrobiła pandemia?” jest dość potoczny, niemniej podpowiada, co było celem badań, a mianowicie zdefiniowanie konsekwencji czasu pandemii i zdalnego nauczania w życiu indywidualnym ucznia, jak i w jego życiu wspólnotowym w domu, wśród rówieśników, w szkole. W książce zaprezentowane jest powstawanie tego projektu, źródło zainteresowania samego badacza i jego motywacja ku temu, żeby wejść w przestrzeń doświadczanego czasu zarazy. Opisane są w niej dylematy socjologa penetrującego, badacza, który musi pokonać także swój lęk, strach i opory wynikające z zagrożenia epidemicznego, a jednocześnie nie może popaść w nonszalancję i ignorować realnych zagrożeń, które dotyczą zarówno badanych, jak i badaczy. Autor odsłania rozmaite kulisy namysłu badawczego, konceptualizacji projektu badań, ale – co szczególnie cenne – jego operacjonalizację, czyli przygotowania metod, technik i narzędzi badawczych z ich pilotażowym wykorzystaniem. Z uwagi na to, że pilotaż dokonywany był zarówno w czasie „poluzowania rygorów pandemicznych”, jak i ich ponownego zaostrzenia tym bardziej intrygujące jest, jakimi strategiami osłonowymi, zapewniającymi bezpieczeństwo dla obu stron kontraktu badawczego posłużył się Autor i jego Zespół.

Opracowanie jest bieżącym opisem badań realizowanych „tu i teraz” w czasie trwającej sytuacji kryzysowej. Z tego też powodu nosi znamiona wyjątkowego projektu badawczego, a z uwagi na  wysoki poziom autorefleksyjności autora i jego doświadczenia badawczego w sytuacjach i obszarach trudnych posiada cechy dojrzałej i intrygującej pozycji. W pierwszej części opracowania przedstawione są kwestie związane z wchodzeniem w czas zarazy, z faktografią zdarzeń obejmujących cały świat, tworzących obszar powszechnego ryzyka i zagrożenia. Wykorzystując odniesienia do literatury socjologicznej, filozoficznej czy psychologicznej, ukazano kontekst planowanych badań i odniesienia do podobnych zdarzeń z przeszłości.  Nieustannie Autor wplata w tok narracji dylematy, które sam musiał rozstrzygnąć, aby skutecznie i bezpiecznie odnaleźć się w terenie badań. Przedstawia trajektorię, którą wraz z Zespołem musiał przemierzyć od ryzyka, przez lęk ku zaufaniu w badaniach. Ze szczegółami opisuje w przywołanych epizodach kolejne przykłady własnych doświadczeń i sposoby neutralizowania lęku występującego po obu stronach. Wytwarza i/lub wchodzi w wyspy bezpieczeństwa, które umożliwiają wdrożenie procedury badań. Jednocześnie opracowuje ważny dokument: „Protokół etyczny badań”, który stanowi esencję przedstawianych treści.

Biogram autora

Jacek Kurzępa - Uniwersytet Zielonogórski

Prof. UZ dr. hab. Jacek Kurzępa – socjolog młodzieży, badacz społeczny, w ostatnich latach realizował projekty badawcze dotyczące uczniowskiej samorządności, aktywności obywatelskiej młodzieży czy też zachowań ryzykownych. W ramach tych poszukiwań na rynku wydawniczym pojawiły się m.in. pozycje: Jacek Kurzępa, Wiesław Gajewski Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży w centrum oddziaływań profilaktycznych (2018); Jacek Kurzępa i Zespół Diagnoza problemu używania narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych na terenie województwa Łódzkiego (2019). Kierownik projektów badawczych: „Interdyscyplinarna i komparatystyczna diagnoza problemów wtórnych wyłaniających się w postawach i zachowaniach współczesnej młodzieży w konsekwencji pandemii koronawirusa Covid-19, w perspektywie indywidualnej i wspólnotowej” w Uniwersytecie Zielonogórskim, „Młodzież 4.0” realizowanego w WSH TWP Szczecin oraz „Zagrożenia uzależnieniem behawioralnym w środowisku liderów młodzieżowych, szczególnie MRpJST” realizowanego w ramach grantu KBPN.

Bibliografia

Angrosino, M. (2020). Badania etnograficzne i obserwacyjne. Warszawa: PWN.

Bauman, Z. (2007). Życie na przemiał. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Beck, U. (2004). Społeczeństwo ryzyka w drodze do innych nowoczesności. Warszawa: Scholar.

Beck, U. (2012). Społeczeństwo światowego ryzyka. Warszawa: Scholar.

Becker, H.S. (2013). Warsztat pisarski badacza. Warszawa: PWN.

Camus, A. (2020). Dżuma. Warszawa: PIW.

Cicero (wyd. 1960). Pisma filozoficzne, t. 2, O państwie, o prawach, o powinnościach. Warszawa: PWN.

Denzin, N.K., Lincoln, Y.S. (2014). Metody badań jakościowych, t. 1 i 2. Warszawa: PWN.

Flick, U. (2012). Projektowanie badania jakościowego. Warszawa: PWN.

Hume, D. (wyd. 1989). Traktat o naturze ludzkiej. Warszawa: PWN.

Konecki, K. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Warszawa: PWN.

Kurzępa, J. (1998). Młodzież pogranicza – juma. Zielona Góra: LTN.

Kurzępa, J. (2010). Młodzież pogranicza – świnki, czyli o prostytucji nieletnich. Kraków: Impuls.

Kurzępa, J., Gajewski, W. (2018). Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży w centrum oddziaływań profilaktycznych. Kraków: Rubikon.

Kurzępa, J. (2019). Diagnoza problemu używania narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych na terenie województwa łódzkiego. Milanówek: OW Velke.

Kvale, S. (2012). Prowadzenie wywiadów. Warszawa: PWN.

Lebrun, F., Carpantier, J. (1994). Historia Europy. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen.

Marzano, M. (2013). Oblicza lęku. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2018/2019. Education in the 2018/2019 school year, Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Gdańsku, Warszawa–Gdańsk 2019, https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5488/1/14/1/oswiata_i_wychowanie_w_roku_szkolnym_2018_2019_korekta_12-02-2020.pdf (data dostępu: 18.07.2021).

Rapley, T. (2013). Analiza konwersacji dyskursu i dokumentów. Warszawa: PWN.

Reid, T. (wyd. 1975). Rozważana o władzach poznawczych człowieka. Warszawa: PWN.

Sennett, R. (2004). Respect. London: Penguin Books.

Silverman, D. (2012). Interpretacja danych jakościowych. Warszawa: PWN.

Żakowski, J. (2005). W szponach ryzyka. Niezbędnik Inteligenta. Polityka, 25(2509).

Badania in statu nascendi

Zapowiedzi

6 kwietnia 2022

Kategorie

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: Książka drukowana

Książka drukowana

Co-publisher's ISBN-13 (24)

978-83-62475-86-5

Data pierwszego wydania (11)

2021-12-30

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: Ebook [PDF]

Ebook [PDF]

Co-publisher's ISBN-13 (24)

978-83-62475-96-4

Data pierwszego wydania (11)

2022-06-02