Kryzys cywilizacji europejskiej wobec chrześcijaństwa w myśli Juana Donoso Cortésa

Autorzy

Jan Kłos
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
https://orcid.org/0000-0002-8043-3820

Słowa kluczowe:

autorytet, Bóg, chrześcijaństwo, Juan Donoso Cortés, demokracja, dyktatura, Europa, filozofia polityki, katolicyzm, Jan Kłos, komunizm, konserwatyzm, kryzys, liberalizm, monarchia, polityka, rewolucja, socjalizm, solidarność, społeczeństwo, władza, wolność, wspólnota, parlamentaryzm, posłuszeństwo

Streszczenie

Rozważania nad myślą Juana Donoso Cortésa wydają się obecnie szczególnie aktualnym przedsięwzięciem badawczym pomimo dzielącego nas czasu. Nadzieje nowożytnego ego cogito związane z planem zbudowania uniwersalnej płaszczyzny zgody w warunkach zracjonalizowanego deizmu, w oderwaniu od indywidualnych odmienności, następnie wzmocnione oświeceniowym projektem autonomicznego podmiotu i jego umów społecznych zmiotła rewolucyjna pożoga. Socjologowie w słowach przywodzących na myśl lamenty Kasandry opisują dylematy współczesnego człowieka: labilność tożsamości, zamieranie wolnych stowarzyszeń, globalizacja świadomości, osłabienie ducha wspólnoty i solidaryzmu społecznego, wreszcie poprawność polityczna, która bodaj całkowicie zawiesza pytanie o zło i dobro moralne. Bez zbytniej przesady tedy możemy określić naszą sytuację jako symboliczny zakręt dziejowy, kiedy to na nowo stawiane są pytania o wartości, którymi żyła epoka przednowożytna, o państwo narodowe, siłę tradycji, które spajają i ożywiają ducha wspólnoty, o rolę chrześcijaństwa, wreszcie o pozycję Kościoła w państwie.

Biogram autora

Jan Kłos - Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Jan Kłos - pracownik Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz PWSZ Chełm, profesor nauk humanistycznych; filozof i tłumacz; zajmuje się etyką, doktrynami społeczno-politycznymi (zwłaszcza XIX wieku), filozofią systemu politycznego U.S.A., także problemami związanymi z teoriami środków masowego przekazu, problemami moralnymi współczesnej kultury; jest autorem artykułów i książek, m.in. John Henry Newman i filozofia, TNKUL, Lublin 1999; Pewność wobec niepewności. Szkic z filozofii wiary Johna Henry’ego Newmana, Wydawnictwo KUL, Lublin 2003; Wolność-indywidualizm-postęp. Liberalizm konserwatywny wobec nowoczesności, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007; Faith, Freedom & Modernity. Christianity and Liberalism in the Nineteenth Century, Acton Institute, Grand Rapids 2010; Freedom as an Uncertain Cause in Graham Greene’s Novels. A Philosophical and Literary Analysis, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012; Kryzys cywilizacji europejskiej wobec chrześcijaństwa w myśli Juana Donoso Cortésa, Academicon, Lublin 2017; jest także autorem zbioru opowiadań Koncert a-moll i inne opowiadania, Norbertinum, Lublin 2003; laureat Nagrody im. Michaela Novaka (2006).

Bibliografia

Źródła

Deux diplomates le Comte Raczynski et Donoso Cortés Marquis Valdegamas. Dépéches et correspondence politique 1848–1853, pub. Le Comte A. d’Antioche, Paris: E. Plon et Cie, Imprimeurs-Éditeurs, 1880.

Donoso Cortés J., Obras completas de Juan Donoso Cortés. Marqués de Valdegamas, t. i/ii, ed. S. I. Carlos Valverde, Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 1970.

Donoso Cortés J., Discurso sobre la dictadura [w:] Obras completas…, t. ii, s. 305–323

Donoso Cortés J., http://www.madrid.org/bvirtual/BVCM019187.pdf [dostęp: 20 viii 2015].

Donoso Cortés J., Discurso sobre la situacíon general de Europa [w:] Obras completas…, t. ii, Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 1970, s. 450–466.

Donoso Cortés J., Discurso sobre la situación en España [w:] Obras completas…, t. ii, s. 479–498.

Donoso Cortés J., Ensayo sobre el catolicismo, el liberalismo y el socialismo, [w:] Obras completas…, t. ii, s. 499–702.

Donoso Cortés J., Carta al cardinal Fornari [w:] Obras completas…, t. ii, s. 744–762.

Donoso Cortés J., Lettre au cardinal Fornari, tłum. A. Coyné, Lausanne: Editions L’Age d’Homme, 1989.

Donoso Cortés J., Carta al director de la “Revue des deux mondes” [w:] Obras completas…, t. ii, s. 762–781.

Donoso Cortés J., Essay on Catholicism Liberalism & Socialism Considered in Their Fundamental Principles, trans. by M. V. Goddard, Albany: Preserving Christian Publications, 1991 (pierwsze wydanie Philadelphia: J. B. Lippincott & Co., 1862).

Essays on Catholicism, Liberalism, and Socialism, trans. by Rev. W. McDonald, A. B., S. Th. L., [b.m.w.]: Gornahoor Press, 2010 (pierwsze wydanie Salamanca 1874).

Opracowania

Acedo Castilla J. F., Donoso Cortés y la Revolusión del 1848, Sevilla: Seccion de Croonicas y Publicaciones del Excmo. Ateneo de Sevilla, 1956.

Armas G. de, Donoso Cortés. Su sentido transcendente de la vida, Madrid: Colleción Cálamo, 1953.

Bartyzel J., U źródeł Syllabusa. Donoso Cortés versus katolicy liberalni, haggard.w.interiowo.pl/gaduel.pdf [dostęp: 17 xii 2016].

Bartyzel J., Juan Donoso Cortés – myśliciel hiszpański i uniwersalny, http://www.legitymizm.org/donoso-cortes-mysliciel-hiszpanski-uniwersalny [dostęp: 26 vi 2017].

Bartyzel J., „Umierać, ale powoli!” – O monarchistycznej i katolickiej kontrrewolucji w krajach romańskich 1815–2000, Kraków: Wydawnictwo Arcana, 2002.

Cammilleri R., Juan Donoso Cortés. Il padre del Sillabo, Genova: Casa Editrice Marietti, 1998.

Chaix-Ruy J., Donoso Cortés. Théologien de l’Histoire et prophète, Paris: Beauchesne et Ses Fils, 1956.

Congdon L., The Evolution of a Conservative. Béla Menczer (1902–1983), „The Hungarian Quarterly” Spring 1999, Vol. xi, No. 153.

Díez Alvarez L. G., La soberanía de los deberes. Una interpretación histórica del pensamiento de Donoso Corés, Cárceres: Institucíon Cultural el Brocense, 2003.

Galindo Herrero S., Donoso Cortés y su teoría política, Badajoz: Imprenta de la Exema. Diputacíon provincial, 1957.

Garay Vera C., Donoso ultramontano o su militancia católica, http://fundacioneliasdetejada.org/wp-content/uploads/2014/03/ANA16-P-147-160.pdf [dostęp: 17 ii 2017].

Graham J. T., Donoso Cortés. Utopian Romanticist and Political Realist, Columbia: University of Missouri Press, 1974.

Hernández Arias J. R., Donoso Cortés und Carl Schmitt. Eine Untersuchung über die staats- und rechtsphilosophische Bedeutung von Donoso Cortés im Werk Carl Schmitts, Padeborn: Ferdinand Schöningh, 1998.

Herrera R. A., Donoso Cortés. Cassandra of the Age, Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995.

Höcht J. M., Donoso Cortés. Untergang oder Wiedergeburt des Abendlandes?, Wiesbaden: Credo-Verlag, 1953.

Larios Mengotti G., Donoso Cortés juventud, politíca y romanticismo, Bilbabo: Grafite Ediciones, 2003.

Macías López J., Balmes y Donoso Cortés ante la política española en el siglo xix [w:] „El Catoblepas. Revista crítica del presente” xi 2010, No. 105, http://www.nodulo.org/ec/2010/n105p14.htm [dostęp: 14 xii 2016].

McNamara V. J., Comments on Carl Schmitt and Juan Donoso Cortés, „Modern Age” 1995, Vol. 37, No. 2, s. 182–185.

Montaña Franco M. del C. de la, Donoso y la Libertad, Cáceres: Universidad de Extremadura, 1996.

Padovano A. T., American Culture and the Quest for Christ, New York: Sheed & Ward, 1970.

Perrini B., Donoso Cortés. La concezione della storia e la sua polemica con i liberali e i socialisti, Milano: Dott. A. Giuffrè Editore, 1980.

Sánchez Abelenda R., La teoría del poder en el pensamiento político de Juan Donoso Cortés, Buenos Aires: Editorial Universitoria, 1969.

Schmitt C., Donoso Cortés in gesamteuropäischer Interpretation, Köln: Greven Verlag, 1950.

Schmitt C., The Unknown Donoso, http://cnqzu.com/library/Philosophy/neoreaction/Carl%20Schmitt/Carl_Schmitt%20-%20The_Unknown_Donoso_Cortes.pdf [dostęp: 3 iv 2017].

Schramm E., Donoso Cortés: ejemplo del pensamiento de la tradición, Ateneo–Madrid: O.crece.O.mueve, 1952.

Suárez F., Vida y obra de Juan Donoso Cortés, Pamplona: Ediciones Eunate, 1997.

Tarragó R. E., Two Catholic Conservatives: The Ideas of Joseph de Maistre and Juan Donoso Cortés, http://www.catholicsocialscientists.org/CSSR/Archival/1999/1999_167.pdf [dostęp: 20 xi 2016].

Westemeyer D., Donoso Cortés, hombre de Estado y teologo, trans. J. S. Ma­­zpule, Madrid: Editora Nacional, 1957.

Literatura pomocnicza

Acton J., Letter cxi [w:] A. Gasquet, Lord Acton and His Circle, London: [b.w.], 1906.

Acton J., Essays on Church and State, New York: Viking Press, 1953.

Acton J., Essays on Freedom and Power, New York: Edité par Meridian, 1955.

Arystoteles, Polityka, tłum. L. Piotrowicz, Warszawa: De Agostini Polska, 2002.

Bastiat F., Prawo, tłum. G. Dziaczkowska, Lublin: Wydawnictwo Dextra, 2003.

Baszkiewicz J., Myśl polityczna wieków średnich, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1998.

Baszkiewicz J., Francja nowożytna. Szkice z historii wieków xvii–xx, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002.

Bernacki W., Socjalizm [w:] Słownik społeczny, red. B. Szlachta, Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.

Biblia Tysiąclecia, red. ks. K. Dynarski SAC, M. Przybył, Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2012.

Blaza M., Kowalczyk D., Traktat o sakramentach, Warszawa: Biblioteka „Więzi”, 2007.

Blinkhorn M., Carlism and Crisis in Spain 1931–1939, Cambridge: Cambridge University Press, 1975.

Boorstin D. J., The Image, Harmondsworth: Penguin Books, 1963.

Borkowski L., Logika formalna, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977.

Buksiński T., Współczesne filozofie polityki, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii Poznań, 2006.

Camus A., Rozważania o gilotynie, tłum. W. Rapak, Kraków: Krakowski Klub Artystyczno-Literacki, [b.r.w.].

Cathey B. D., Juan Vazquez de Mella and the Transformation of Spanish Carlism, 1885–1936 [w:] Spanish Carlism and ­Polish Nationalism: The Borderlands of Europe in the 19th and 20th ­Centuries, ed. M. J. ­Choda­­kiewicz, J. Radzikowski, Charlottesville, VA: Leopolis Press, 2003, s. 25–45.

Chudy W., Rozwój filozofowania a „pułapka refleksji”, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.

Conrad J., W oczach Zachodu, tłum. W. Tarnawski, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1985.

Crosby J., Zarys filozofii osoby, tłum. B. Majczyna, Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007.

D’Souza D., List do młodego konserwatysty, tłum. T. Bieroń, Poznań: Zysk i S-ka, 2006.

Eliot T. S., Jałowa ziemia, tłum. C. Miłosz [w:] T. S. Eliot, Wybór poezji, Wrocław: Zakład Narodowy Ossolińskich, 1990.

Filozofia polityki, red. A. Szahaj, M. N. Jakubowski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.

Frohnen B., Virtue and the Promise of Conservatism. The Legacy of Burke and Tocqueville, Lawrence: University Press of Kansas, 1993.

Gola B., Ryszka F., Hiszpania, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 1999.

Góźdź K., Kościół świętych – Kościół grzeszników według Josepha Ratzingera-Benedykta xvi, „Teologia w Polsce” 2014, nr 2,

s. 31–41.

Guizot F., Dzieje cywilizacyi europejskiej od upadku Cesarstwa Rzymskiego zachodniego do rewolucji francuzkiej, tłum. F. Bentkowski, Warszawa: Wydanie Redakcyi Biblioteki Warszawskiej, 1842.

Hanson E. O., The Catholic Church in World Politics, Princeton: Princeton University Press, 1987.

Hegel G. W. F., Fenomenologia ducha, tłum. Ś. F. Nowicki, Warszawa: Fundacja Aletheia, 2002.

Hogg Q., The Case for Conservatism, West Drayton: Penguin Books, 1947.

Huici Urmeneta V. (et al.), Historia de Navarra. Desde los origenes a nuestros dias, San Sebastian: Editorial Txertoa, 1980.

Huntington S., Conservatism as an Ideology [w:] Political Thought Since World War ii, ed. W. J. Stankiewicz, London: The Free Press of Glencoe, 1964, s. 356–376.

Innes A. D., A History of the British Nation, London: T.C & E.C. Jack, 1912.

Jan Paweł ii, Dives in misericordia, Warszawa: Wydawnictwo Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych, 1981.

Jan Paweł ii, Centesimus annus, Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, 1995.

Jan Paweł ii, Przemówieniu do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (Strasbourg, 8 x 1988) [w:] S. Sowiński, R. Zenderowski, Europa drogą Kościoła. Jan Paweł ii o Europie i europejskości, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 2003, s. 216–223.

Kirk R., Przyszłość konserwatyzmu, tłum. B. Walczyna, Warszawa: Arwil, 1989.

Kłos J., Wolność – indywidualizm – postęp. Liberalizm konserwatywny wobec nowoczesności, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2007.

Knox R., The Belief of Catholics, Garden City: Image Books, 1958.

Kołakowski L., Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Kraków: Znak, 2009.

Kowalska A., Od utopii do antyutopii, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1987.

Król M., Słownik demokracji, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999.

Lara M. de, Baruque J. V., Ortiz A. D., Historia Hiszpanii, tłum. S. Jędrusiak, Kraków: Universitas, 2007.

Lebrun R., Joseph de Maistre. Cassandra of Science, „French Historical Studies” 1969, Vol. 6, No. 2, s. 214−231.

Lechniak M., Przekonania i zmiana przekonań, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2011.

Leon xiii, Rerum novarum, Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, [b.r.w.].

Lindenberg A., The Free Market in a Christian Society, tłum. D. H. Sandin, Washington D.C.: St. Antoninus Institute for Catholic Education in Business, 1999.

Löwith K., Od Hegla do Nietzschego. Rewolucyjny przełom w myśli xix wieku, tłum. S. Gromadzki, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2001.

Löwith K., Historia powszechna i dzieje zbawienia. Teologiczne przesłanki filozofii dziejów, tłum. J. Marzęcki, Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2002.

Lubac H. de, Katolicyzm. Społeczne aspekty dogmatu, tłum. M. Stokowska, Poznań: W drodze, 2011.

Maistre J. de, Wieczory petersburskie, tłum. M. Bucholc, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011.

Mansfield H. Jr., Edmund Burke 1729–1797, tłum. M. Rychter [w:] Historia filozofii politycznej, red. L. Strauss, J. Cropsey, Warszawa: Fronda PL, 2010, s. 698–722.

Martín J.-L., Martínez-Shaw C., Tusell J., Historia de España, Madrid: Grupo Santillana de Ediciones, 1998.

Matyaszewski P., La philosophie de la société ou l’idée de l’unité humaine selon Joseph de Maistre, Lublin: Redakcja Wydawnictwa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2002.

McLuhan M., Powers B., The Global Village. Transformations in World Life and Media in the 21st Century, New York: Oxford University Press, 1992.

Miklaszewska J., Liberalizm [w:] Słownik społeczny, red. B. Szlachta, Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.

Miłkowski T., Machcewicz P., Historia Hiszpanii, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002.

Newman J. H., Sermons Preached on Various Occasions, London: Longmans, 1908.

Newman J. H., Discussions and Arguments on Various Subjects, London: Longmans, 1924.

Newman J. H., Parochial and Plain Sermons, San Francisco: Ignatius Press, 1987.

Newman J. H., Apologia pro vita sua, tłum. S. Gąsiorowski, Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2009.

Novak M. (red.), Democracy and Mediating Structures. A Theological Inquiry, Washington, D.C.: American Enterprise Institute for Public Research Policy, 1980.

Novak M., On Cultivating Liberty. Reflections on Moral Ecology, Lanham: Rowman & Littlefield Publishers, 1999.

Novak M., Duch demokratycznego kapitalizmu, tłum. T. Stanek, Poznań: W drodze, 2001.

Osterhammel J., Historia xix wieku. Przeobrażenie świata, tłum. I. Drozdowska-Broering i in., Poznań: Wydawnictwo Poznańskie,

Pascal B., Myśli, tłum. T. Żeleński (Boy), Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1972.

Pera M., Dlatego powinniśmy nazywać siebie chrześcijanami. Liberalizm, Europa, etyka, tłum. F. Glen, Lublin: Gaudium, 2014.

Pius ix, Quanta cura i Syllabus, Komorów: Wydawnictwo Antyk, [b.r.w.].

Proudhon J. P., Wybór pism, wyb. J. Litwin, tłum. J. Bornstein i in., t. i, ii, Warszawa: Książka i Wiedza, 1974.

Putnam R., Samotna gra w kręgle. Upadek i odrodzenie wspólnot lokalnych w Stanach Zjednoczonych, tłum. P. Sadura, S. Szymański, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.

Quinton A., Konserwatyzm [w:] Przewodnik po współczesnej filozofii politycznej, red. R. E. Goodin, Ph. Pettit, tłum. C. Cieśliński, M. Poręba, Warszawa: Książka i Wiedza, 1998, s. 321–351.

Saint-Exupéry A., Twierdza, tłum. A. Olędzka-Frybesowa, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990.

Saint-Simon C. H., Pisma wybrane, red. Z. Glinka, J. Szacki, tłum. S. An­­­­toszczuk, t. i, Warszawa: Książka i Wiedza, 1968.

Sennett R., Upadek człowieka publicznego, tłum. H. Jankowska, Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, 2009.

Sowiński S., Zenderowski R., Europa drogą Kościoła. Jan Paweł ii o Europie i europejskości, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 2003.

Szlachta B., Konserwatyzm. Z dziejów tradycji myślenia o polityce, Kraków: Wydawnictwo Danta Ararat, 1998.

Szlachta B., Konserwatyzm [w:] Słownik społeczny, red. B. Szlachta, Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.

Schmitt C., Teologia polityczna i inne pisma, tłum. M. A. Cichocki, Kraków: Znak, 2000.

Seara L. G., El poder y la palabra. Idea del estado y vida politíca en la cultura europea, Madrid: Editorial Tecnos, 1995.

Spengler O., Zmierzch Zachodu. Zarys morfologii historii uniwersalnej, tłum. J. Marzęcki, Warszawa: Wydawnictwo KR, 2001.

Stirner M., Jedyny i jego własność, tłum. J. i A. Gajlewiczowie, War­szawa: Państwowe Wydawnictwo PWN, 1995.

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.

Ślipko T., Kara śmierci [w:] Słownik społeczny, red. B. Szlachta, Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004, s. 505–513.

Talmon J. L., Źródła demokracji totalitarnej, tłum. A. Ehrlich, Kraków: Universitas, 2015.

Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. M. Gruszczyński i in., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.

Tocqueville A. de, O demokracji w Ameryce, tłum. B. Janicka, M. Król, Warszawa: Fundacja Aletheia, 2005.

Trybusiewicz J., De Maistre, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1968.

Ulmen G. L., Anthropological Theology / Theological Anthropology: Reply to Palaver, „Telos” Fall 1992, Issue 93, s. 69–80.

Vázquez de Mella J., Textos de Doctrina Polí­tica: Vázquez Mella. Preliminary study, ed. and notes by R. Gambra, Madrid: Publicaciones Españolas, 1953.

Vico G., Nauka nowa, tłum. J. Jakubowicz, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

Wielomski A., Od grzechu do apokatastasis, Lublin: Instytut Liberalno-Konserwatywny, 2007.

Wielomski A., Konserwatyzm. Główne idee, nurty i postacie, Warszawa: Fijorr Publishing, 2007.

Wilhelmsen F. D., Christianity and Political Philosophy, Athens: The University of Georgia Press, 1978.

Wilson F. G., Political Thought in National Spain, Champaign: Stipes Publishing Co., 1967.

Wilson F. G., The Anatomy of Conservatism [w:] Political Thought Since World War ii, ed. W. J. Stankiewicz, London: The Free Press of Glencoe, 1964, s. 337–355.

Zamoyski A., Upadek Napoleona i Kongres Wiedeński, tłum. M. Ronikier, Kraków: Znak, 2010.

Kryzys cywilizacji europejskiej wobec chrześcijaństwa

Opublikowane

8 December 2017

Kategorie

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: Ebook [PDF]

Ebook [PDF]

ISBN-13 (15)

978-83-62475-64-3

Data ostatniego wydania (16)

2021-06-02

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: Książka drukowana

Książka drukowana

ISBN-13 (15)

978-83-62475-27-8

Data ostatniego wydania (16)

2017-12-08

Wymiary fizyczne

150mm x 240mm x 20mm